PL | ENG
prawy obrazek

Zabiegi

Dysplazja stawu biodrowego

Dysplazja stawu biodrowego


Dysplazja panewki jest stanem spowodowanym nieprawidłowym rozwojem panewki. W wyniku tego panewka jest płytka i raczej w kształcie miseczki niż filiżanki,  sklepienie panewki jest strome w dół i na zewnątrz zamiast normalnej poziomej pozycji. Z powodu tych anomalii górna (i często przednia) cześć główki kości udowej jest całkowicie pokryta płytką panewką. Osoby, u których występuje dysplazja zazwyczaj rozwijają się w dzieciństwie i okresie nastoletnim bez objawów i świadomości swojej wady. Przed 30 rokiem życia pacjenci zazwyczaj cierpią na bóle podczas ćwiczeń i szukają porady lekarza. Zdjęcia rtg ujawniają wadę.


Inni pacjenci mogą być leczeni z powodu problemów ze stawami biodrowymi w dzieciństwie. Dysplazja często związana jest ze zmianą kształtu górnej części kości udowej, co natomiast łączy się ze zbyt dużym obciążeniem zewnętrznej powierzchni panewki i powoduje degradację chrząstki stawowej (artretyzm). Skutkiem przeciążenia może być także złamanie brzegu panewki. Wszystkim tym przypadkom towarzyszą dolegliwości bólowe na tyle dotkliwe, że chorzy zaczynają szukać pomocy lekarza.


W momencie postawienia diagnozy o dysplazji często zdjęcia rtg ujawniają oznaki początków zmian artretycznych (cysty panewki, główki kości udowej, wyrośla kostne lub ścienienie chrząstki stawowej). Jeśli dysplazję pozostawi się nieleczoną zmiany artretyczne pogarszają się i stają się bardzo poważne w ciągu kilku miesięcy lub lat. Dla pacjenta oznacza to zwiększający się ból, stopniową utratę ruchomości w stawie biodrowym i zmniejszenie ogólnej sprawności.


Co to jest osteotomia okołopanewkowa (PAO)?

Jest to leczenie chirurgiczne dysplazji panewki, które pozwala zachować i wzmocnić staw pacjenta zamiast wymieniania go na sztuczny staw. Celem jest ulga w bólu, zachowanie funkcji stawu, maksymalne zachowanie ogólnej sprawności. Metoda ta została wynaleziona i po raz pierwszy zastosowana w 1984 roku w Bernie w Szwajcarii przed profesora Reinholda Ganz’a. Procedura polega na wycięciu kości wokół panewki, aby połączyć panewkę z kością miednicy. Panewkę oddziela się od miednicy serią ostrożnych nacięć, obraca, ustawia w pozycji optymalnej dla specyficznej budowy panewki.

Sklepienie panewki, które dotknięte jest dysplazją i nie w pełni pokrywa główkę kości udowej przesuwane jest w prawidłowe poziome położenie, aby zapewnić prawidłowe pokrycie główki kości udowej. Często pojawiają się inne delikatne zmiany. Można zwiększyć pokrycie przedniej części stawu biodrowego i także możliwe jest skorygowanie skrócenia jednej nogi, co często towarzyszy dysplazji. Podczas operacji potwierdza się skorygowanie pozycji panewki za pomocą rtg i wprowadza się śruby stabilizujące nową poprawną pozycję panewki podczas gojenia się stawu. Zdjęcia rtg robi się także w 2 lub 3 dniu po operacji oraz na końcu leczenia dla potwierdzenia efektu zabiegu.


Potencjalne komplikacje operacji:
Jak każdy inny większy zabieg w obrębie stawu biodrowego, metoda ta niesie ze sobą ryzyko powikłań. Możliwa jest infekcja rany operacyjnej oraz uraz większych nerwów lub naczyń krwionośnych. Możliwy jest także brak zrastania się kości po osteotomii. Jednak zabieg wykonywany przez doświadczonych chirurgów jest relatywnie bezpieczną procedurą.


Opieka pooperacyjna:
Pacjenci spędzają przeważnie około 2 godzin po zabiegu na sali pooperacyjnej, gdzie są dokładnie monitorowani przez pielęgniarki. Pierwszą noc po zabiegu często spędzają na sali intensywnego nadzoru, aby możliwe było dalsze dokładne monitorowanie, następnie pacjent powraca na normalny oddział. Zdarza się także, że pacjenci kierowani są na normalny oddział wprost z sali pooperacyjnej. Priorytetem po operacji jest leczenie bólu, zapobieganie infekcji i zabezpieczenie przed trombolizą (powstawaniu skrzepów) żył głębokich oraz zatorowi płucnemu. Po operacji pacjenci muszą chodzić o kulach i nie obciążać stawu biodrowego więcej niż 10 kg. Pełne obciążenie operowanej strony może spowodować zgięcie się lub złamanie śrub stabilizujących panewkę i zmianę pozycji panewki. Istotne jest odzyskiwanie sprawności po operacji, przez pierwsze kilka tygodni ćwiczenia muszą być wykonywane ze wsparciem. Zbyt intensywne ćwiczenia lub wykonywane ze zbyt dużym obciążeniem mogą zniweczyć wynik operacji. W takim przypadku konieczna może być ponowna operacja i zwiększa się prawdopodobieństwo rozwoju zmian artretycznych.


Zalecenia po wypisie ze szpitala:
Zazwyczaj pobyt w szpitalu po operacji trwa od 5 do 7 dni i zależy od postępu rehabilitacji. Pacjentowi przepisuje się do domu leki przeciwbólowe. Pewien stopień bólu po operacji jest normalny i może się zwiększać lub zmniejszać, ale generalnie powinien mieć trend malejący. Chory powinien nosić pończochy przeciwzakrzepowe przez okres 6 tygodni, aby zminimalizować ryzyko zakrzepu żylnego. Niektórzy pacjenci odczuwają „stukanie” w obrębie stawu biodrowego. Odczucie drętwienia i mrowienia jest typowe w okolicy nacięcia. Niemal zawsze odczuwane jest drętwienie po drugiej stronie uda i może się to utrzymywać. Pacjenci odczuwający silny lub chroniczny ból lub obserwujący zaczerwienienie, opuchnięcie i wyciek z rany powinni skonsultować się z lekarzem. Wizyty kontrolne są niezbędne w celu monitorowania gojenia się miejsca operowanego w badaniach fizykalnych i rtg. Pierwszą wizytę kontrolną wyznacza się na 4-5 tydzień po operacji i stopniowo zwiększa się dozwolone obciążenie stawu. Po 8-10 tygodnia możliwe jest pełne obciążenie nogi i stopniowe odzwyczajanie od chodzenia o kulach. Ćwiczenia zwiększające siłę mięśni powinny być ustalone i prowadzone przez fizjoterapeutę. Postępy w sprawności chodzenia zależą od powrotu do sprawności i siły mięśni. Większość pacjentów chodzi samodzielnie (bez kul) po 4 miesiącach od operacji. Kolejne wizyty kontrolne mają miejsce 6 miesięcy, rok i 2 lata po operacji, a następnie co 2 lata.


Co zrobić, gdy ból stawu biodrowego powraca?
Najczęstszym powodem zwiększenia bólu po operacji jest zaawansowane zwyrodnienie stawu biodrowego. W takim wypadku zaleca się całkowitą wymianę stawy biodrowego. Zauważono, że operacja PAO wzmacnia naturalne kości stawu biodrowego, co zwiększa prawdopodobieństwo powodzenia operacji całkowitej wymiany stawu biodrowego – sztuczny staw ma stabilniejszą podporę.


Dlaczego nie zastosować całkowitej wymiany stawu od razu?
Przez ostatnie 15 lat obserwuje się wzrastające zainteresowanie stosowaniem osteotomii u dorosłych pacjentów. Osteotomii zaczęła być coraz częściej stosowana jako leczenie schorzeń stawu biodrowego u osób dorosłych przed pojawieniem się plastyki rekonstrukcyjnej Charnley’a (pierwszy sztuczny staw biodrowy) w 1960 roku. Zachęcające początkowe wyniki dotyczące poprawy funkcjonowania i ulgi w bólu po wymianie stawu biodrowego Charnley’a u młodych pacjentów spowodowała, że wielu chirurgów zrezygnowało z wykonywania osteotomii. Osteotomia uważana była za trudną, dającą mniej przewidywalne i mniej satysfakcjonujące pacjentów rezultaty. Pomimo dobrych początkowych rezultatów całkowitej wymiany stawu biodrowego, późniejsze kontrole ujawniają zwiększającą się ilość problemów, szczególnie u młodych i aktywnych ludzi.

Osteoliza (utrata kości i ich osłabienie) dotyka tych pacjentów, którzy długo funkcjonowali ze sztucznym stawem biodrowym. Powtórna operacja wymiany stawu biodrowego może nieść za sobą znaczne problemy, zwłaszcza u pacjentów z osteolizą. Ta wada protez Charnley’a skłoniły do produkcji setek nowych protez zaprojektowanych aby zapobiegać problemowi utraty kości. Niestety żadna z nich, jak dotąd, nie rozwiązuje tego problemu w pełni u osób młodych, które przez wiele lat zmuszone są korzystać ze sztucznego stawu.

Procedury regeneracji stawu biodrowego mogą być lepszym rozwiązaniem dla młodych pacjentów ze zwyrodnieniem stawu biodrowego, chociaż niosą większe ryzyko zwichnięcia czy złamania stawu biodrowego oraz niepowodzenia zabiegu w wyniku obluzowania się elementów. Niepokój budzi również bezpieczeństwo długoletniego użytkowania dużych metalowych implantów. Częste słabe rezultaty całkowitej wymiany stawu biodrowego u aktywnych pacjentów w młodym lub średnim wieku sprawiły, że zaczęto podkreślać istotę zachowania stawu biodrowego zamiast wymiany go na sztuczny staw.

Osteotomia nie powinna być uznawana jako gorszy wybór od całkowitej wymiany biodra. Istotne jest zrozumienie przez młodych pacjentów ze zwyrodnieniem stawu biodrowego, że są oni za młodzi na całkowitą wymianę stawu. Operacja PAO z zachowaniem własnego stawu biodrowego pacjenta jest uzasadniona i daje lepsze rezultaty w dalszej perspektywie niż całkowita wymiana stawu biodrowego w przypadku młodych pacjentów.

Własny staw biodrowy pacjenta jest żywą tkanką, która posiada zdolność samoregeneracji, podczas gdy w przypadku sztucznych stawów nieuchronny jest proces degradacji z czasem. Możliwości czuciowe stawu są zachowane i pacjent może nadal być aktywny. Pacjent z całkowicie wymienionym stawem biodrowym musi zawsze brać pod uwagę możliwość zwichnięcia i muszą unikać większej aktywności.







Nasza strona internetowa służy wyłącznie celom informacyjnym i została stworzona w oparciu o solidną wiedzę. Nie gwarantujemy jednakże, że wszelkie zawarte tu informacje są kompletne oraz  nie zawierają żadnych błędów. Lek. med. K. Kosowski nie ponosi odpowiedzialności za poprawność, kompletność oraz zastosowanie informacji, zawartych na naszym serwerze, a także za ewentualne szkody powstałe w wyniku ich wykorzystania. Jednocześnie informujemy, że treść naszej strony może być modyfikowana w dowolnym czasie oraz bez wcześniejszego powiadomienia. Lek. med. Klaudiusz Kosowski nie ma żadnego wpływu na ukształtowanie graficzne oraz merytoryczne innych stron. W związku z tym jednoznacznie dystansuje się od wszelkich treści, znajdujących się  na obcych stronach, nawet jeśli zamieszczono tam link z jego strony internetowej.